Hafatry ny FEM : atomboka ny 19 martsa ny vavaka hasivianandro

Homba antsika mianakavy anie ny Fiadanan’ny Tompo

Ry havana,

Efa manodidina an’i Madagasikara ny areti-mifindra Coronavirus (Covid 19) ankehitriny.

Miantso antsika rehetra hiombom-bavaka amin’ny Papa François ho an’ireo firenena tratran’izany. I Jesoa Kristy Tompo nibaby ny rofintsika rehetra ka nandresy ny ratsy tamin’izy nitsangan-ko velona anie, hanome hery ireo marary sy ireo mpitsabo, ary ny fianakaviany. Ary ankinintsika amin’ilay Ray be famindrampo ny fanahin’ireo havantsika namoy ny ainy.

Manasa antsika ho tony ary hanaraka ireo toromarika marina rehetra momba ny fihetsika, omen’ireo tompon’andraikitra sy manam-pahefana amin’ny alalan’ny haino aman-jery, eny fa na dia ny tsotra indrindra tokony harahina andavanandro aza hiarovana ny fihanak’ity aretina ity.

Manasa antsika hifampilaza ny tokony hatao na any amin’ny toeram-pitsaboana na any am-piangonana na any am-pianarana na eny an-dàlana…

Mankahery ireo dokotera sy ny mpiasan’ny fahasalamana hanana ny herim-pon’ny aleoko maty mba handresena ny aretina fa tsy hanary na handositra ny marary.

Miantso antsika ho sahy hifanampy, hifampiaro, fa indrindra hiaro ireo efa manana aretina mitaiza na ireo mahantra tsy manana fiarovana.

Miantso ny Eveka, ny pretra, ny relijiozy sy ny mpikatroka rehetra amin’ny sehatra pastoraly katôlika tsy hatahotra fa hanaiky hanatona sy hikarakara amim-pitandremana ireo marary ary hiara-miasa amin’ireo hôpitaly rehetra hiara-hanohitra ny aretina.

Manasa antsika rehetra izahay Biraon’ny Fivondronamben’ny Eveka mba hiombona ka hanao vavaka hasivianandro manomboka ny 19 martsa Fankalazana manetriketrika an’i Masindahy Josefa mpiaro ny Fianakaviana Masina sy izao tontolo izao ka hifarana amin’ny faha-27 martsa. Tafiditra ao anatin’izany hasivianandro izany indrindra ny 24 ora ho an’ny Tompo hiombonam-bavaka amin’ny Eglizy manerantany (ny 20-21 martsa) sy ny Fankalazana manetriketrika ny Filazàn’ny Anjely ny Fahatongavan’ny Zanak’Andriamanitra ho nofo (25 martsa).

Inona àry no hataontsika amin’izany?

Hiaraka hanao ny Raozery masina isika, ilay vavaka nahomby tamin’ny fiarovana ny Eglizy rehefa nisy fahavalo nitady hanapotika an’i Roma, ka nahatonga ny Papa Pio faha 5 nametraka ny datin’ny 7 oktôbra ho fanajana ny Mpanjakavavin’ny Raozery Masina.

Vavaka tena tsotra izany ary azon’ny rehetra atao amin’ny toerana rehetra. Koa ampirisihina manokana ny isam-pianakaviana, ny mpamonjy lamesa isan’andro, hanao sapile miaraka ka faranana amin’ity vavaka ity :

– Masina Maria notorontoronina tsy azon-keloka, Mpiaro an’i Madagasikara, mivavaha ho anay izay mangata-bonjy aminao

– Masina Maria fahasitranan’ny Marary, sitrano ny marary rehetra

– Md Josefa, Ray mpitaiza an’i Jesoa, mpiaro an’izao tontolo izao, mivavaha ho anay

– Md Jacques Berthieu, mivavaha ho anay

– Victoire Rasoamanarivo Olontsambatra, mivavaha ho anay

– Raphael Louis Rafiringa Olontsambatra, mivavaha ho anay

– Jean Beyzim Olontsambatra, mivavaha ho anay

– Lucien Botovasoa Olontsambatra, mivavaha ho anay

 

Ny Biraon’ny Fivondronam-ben’ny Eveka eto Madagasikara

Ny Kardinaly Désiré TSARAHAZANA, Filohan’ny FEM.

Hafatry ny Papa Ray Masina Fransoa amin’ny Karemy 2020

« Mihanta aminareo amin’ny anaran’i Kristy izahay : mihavàna re amin’Andriamanitra ianareo ! » (2 Kor 5, 20)

Amin’ity taona ity indray, mbola manome fotoana tsara ho antsika ny Tompo mba hiomanantsika hankalaza amin’ny fo vaovao ny Mistery lehiben’ny fahafatesana sy ny fitsanganan-ko velon’iJesoa, vato fehizoron’ny fiainana kristianina manokana sy iombonana.Tsy maintsy miverina amin’io Mistery io ny fo sy ny fanahintsika. Izany tokoa, tsy mitsahatra mitombo ao amintsika io mistery io, raha toa ka avelantsika hiasa ao amintsika ny heri-panahiny ary miditra ao aminy isika amin’ny alalan’ny valin-teny tsotra amin-kahalalam-po.

1. NY MISTERIN’NY PAKA, FOTOTRY NY FIBEBAHANA:

Ny hafaliana kristianina dia miainga amin’ny fihainoana sy ny fandraisana ny Vaovao Mahafalin’ny fahafatesany sy ny fitsangana-kovelon’I Jesoa: ny kerygma. Izy no mamintina ny Misterim-pitiavana « tena misy, tena marina, tena azo tsapain-tanana izay manolotra antsika fifandraisana avy amin’ny fifanankalozana marina sy mahavokatra » (Exhort. Ap. Christus vivit, n° 117). Izay mino ny filazana, dia mandà ny lainga izay milaza fa isika ihany no fototry ny fiainantsika, marina dia amirapiratan’ny fitiavan’Andriamanitra Ray izy, ny sitrapony te hanome aina antsika be dia be (jereo Jn 10, 10). Ankoatr’izany, raha mihaino ny feo mampitolagagan’ « ny rain’ny lainga »isika (Jn 8, 45), dia hilentika anatin’ny hantsan’ny hadalana, hiaina ny afobe dieny ety ambonin’ny tany, toy ny asehon’ireo tranga maro mampitaintaina, indrisy, eoamin’ny traikefam-piainan’ny olombelona manokana sy iombonana.

Amin’ity Karemy 2020 ity, tiako, noho izany, ny hampiely amin’ny kristianina rehetra, izay efa nosoratako ho an’ny tanora tamin’ny taratasy fanentanana apôstôlika Christus vivit, Velona i Kristy : « Jereo ny Tanana miampatr’i Kristy voafantsika, meteza ho avotany indray, ary ho avotany. Ka rehefa manatona Azy ianao hiaiky ny fahotanao, dia minòa marina tokoa ny famindram-pony izay manafaka anao amin’ny fahadisoana. Banjino ny rà nalatsany tamim-pitiavana lehibe ary meteza ianao hodiovina amin’ny alalany. Mety hateraka ho vaovao indray ianao amin’izay » (n°123). Tsy zava-niseho efa lasa ny Pakan’i Jesoa : noho ny herin’ny Fanahy Masina, mbola mitoetra ankehitriny izany ary ahafahantsika mijery sy mahatsapa amim-pinoana ny nofon’i Kristy amin’ireo olona mijaly.

2. ILAINA MAIKA NY FIBEBAHANA:

Mahavonjy ny mibanjina lalina ny Misterin’ny Paka fanavotana, izay nanomezana antsika ny famindram-pon’Andriamanitra. Ny fiainana ny famindram-po, noho izany dia tsy tomombana raha tsy« mifanatrika » amin’ny Tompo nofantsihana sy tafatsangan-kovelona « izay efa tia ahy, sy nanolo-tena hamonjy ahy » (Ga 2, 20). Ny fifampiresahana amin’ny fo, eo amin’ny samy mpinamana. Izany indrindra no maha-zava-dehibe ny vavaka amin’izao vanim-potoanan’ny Karemy izao. Ka alohan’ny maha-adidy azy, dia maneho ny filàna ny fifandraisana amin’ny fitiavan’Andriamanitra izay mitarika antsika sy manohana antsika mandrakariva. Araka izany, mivavaka ny kristianina amin’ny fahatsapany fa tiana izy na dia eo aza ny tsy fahamendrehany. Miseho amin’ny endrika maro ny fivavahana, nefa ny zava-dehibe eo imason’Andriamanitra, dia izy maninteraka ao amintsika mandra-pahazoany ny hamafisan’ny fontsika, mba hampibebaka azy mandrakariva ao aminy sy araka ny sitrapony.

Amin’ity fotoana tsara ity, meteza ianareo araka izany ho tarihana toa an’Israely tany an-tany efitra (Jereo Os 2, 16), mba hahahafahantsika mandre ny feon’ilay Vady masina, mba hampanako ao amintsika lalina kokoa sy ho vonona mandrakariva. Arakaraka ny hanekentsika hiasan’ny Teniny, no hahafahantsika mianoka ny indrafony maimaim-poana ho antsika. Aza avelantsika ho very maina izao fotoam-pahasoavana izao, anatin’ny fihamboana fa isika no tompon’ny fotoana sy ny fomba ibebahanantsika Aminy.

3. NY SITRAPON’ANDRIAMANITRA MIREDAREDA HIFAMPIRESAKA AMIN’NY ZANANY :

Ny fanomezan’Andriamanitra antsika, fanampiny indray, ny fotoana tsara hibebahantsika, dia tsy tokony hatao antsirambina velively. Ity fotoana vaovao fanararaotana ity no tokony hamohafoha ao amintsika ny fahaiza-mankasitraka sy hanaitra antsika amin’ny fahalainana. Na dia eo aza, indraindray mampitaintaina,ny ratsy eo amin’ny fiainantsika sy ao amin’ny fiainan’ny Fiangonana ary ny fiainan’izao tontolo izao, io sehatra nomena mba ho fiovan’ny tanjona io dia maneho ny sitrapon’Andriamanitra maharitra mba tsy hanapaka ny fifanakalozam-pamonjeny amintsika. Ao amin’I Jesoa voafantsika, izay « natao ota ho antsika » (2 Kor 5, 21), Tonga amin’ny fotoana hamarinana ny fahotantsika amin’ny Zanany ity sitrapo ity, hany ka « hampivadika an’Andriamanitra amin’ny tenany izy », araka ny nolazain’ny Papa Benoît XVI (Jereo Enc. Deus caritas est, n°12). Araka izany, tia ireo fahavalony koa Andriamanitra (jereo Mt 5, 43-48).

Ny resaka tian’Andriamanitra haorina miaraka amin’ny olombelona amin’ny alalan’ny Misterim-panavotan’ny Pakan’ny Zanany dia tsy toy izay natolotra ny mponina tany Atena, izay « tsy nandany andro afa-tsy tamin’ny filazana na fihainoana zava-baovao » (Ac 17, 21). Io karazana resabe, avy amin’ny fahalianana tsy misy fotony sy misavoamboana io, no mamaritra ny maha-izao tontolo izao amin’ny fotoana rehetra sy amin’ny androntsika, ary mety hifamoivoy koa ao anatin’ny fampiasana mamitaka ny fitaovam-pifandraisana.

4. NY HARENA HO ZARAINA FA TSY HANGONINA HO AN’NY TENA:

Mametraka ny Misterim-panavotana ao anivon’ny fiainana dia midika fa mahatsapa fangorahana ny ferin’i Kristy voafantsika iainan’ireo olona iharan-dozamaro tsy manan-tsiny noho ny ady, ao anatin’ny herisetran’ny fiainana, nanomboka hatrany an-kibon-dreny ka hatramin’ny fahanterana, amin’ny endriky ny herisetra tsy tambo isaina, ny loza momba ny tontolo iainana, ny fitsinjara-mitanila amin’ny haren’ny tany, ny famarotana olona amin’ny endrika rehetra sy fikatsahana tombontsoa miompampana izay endrika fanompoan-tsampy.

Ankehitriny ihany koa,dia zava-dehibe ny manao antso avo amin’ny lehilahy sy vehivavy rehetra tsara sitrapo mba hizara ny hareny amin’izay tena mila izany amin’ny fanaovana asa fiantrana, toy ny endriky ny fandraisana anjara manokana amin’ny fanorenana tontolo ara-drariny. Ny fizarana am-pitiavana no mahatonga ny olona ho tena olona kokoa, fa ny fanangonana dia mety hahadonto azy, amin’ny fikombonana anatin’ny fitiavan-tena.

Afaka ary tsy maintsy mandeha amin’ny lavitra kokoa isika, eo am-piheverana ny lafim-pandaminana ara-toekarena. Noho izany, amin’izao Karemy 2020 izao, manomboka ny 26 hatramin’ny 28 mars, dia antsoiko ho any Assise ny tanora mpahay toekarena, ny mpandraharaha sy mpitondra fanovàna, mba handray anjara amin’ny famolavolana kisarisarin’ny toekarena ara-drariny kokoa sy hafa kokoa noho ny ankehitriny. Araka ny averimberina matetika aoamin’ny Fampianaran’ny Fiangonana, ny pôlitika no endrika ambonin’ny fitiavana (Jereo. Pie XI, Discours aux Membres de la Fédération Universitaire Catholique Italienne, 18 décembre 1927). Toy izany koa ny fitantanana ny toe-karena, mifototra amin’io toe-panahin’ny Evanjely io izay toe-panahin’ny fahasambarana.

Italahoako ny vavak’i Maria Virjiny Masina mandritra izao Karemy ho avy izao mba handraisantsika ny antso hanaiky hihavanana amin’Andriamanitra, hampiraikitra ny fijerin’ny fontsika amin’ny misterin’ny Paka sy hibebahantsika amin’ny fifampiresahana misokatra sy marina amin’Andriamanitra. Noho izany indrindra no hahafahantsika ho tonga, araka ny nolazain’i Kristy tamin’ny mpianany : « fanasin’ny tany sy fahazavan’izao tontolo izao » (Mt 5, 13-14)
François

Nomena tao Roma, Fiangonana Md Joany tao Latran, 07 oktobra 2019
Fetin’i Masina Maria, Mpanjakavavin’ny Raozery.

Fangatahana ampanaovin’ny Papa mandritra ny volana Marsa 2020

« Mba haharitra amin’ny fiainana ny Evanjely sy hihamatotra anie ny fiombonan’ny Eglizy any Chine ».

Mitodika manokana amin’ny Eglizy any Chine ny fangatahana ampanaovin’ny Papa antsika kristianina mandritra ity volana Marsa ity. Ny Eglizy any Chine izay tsy nitsahatra ny nandalo sedra sy fahasahiranana nandritra ny taona maro ka mandraka ankehitriny.

Ara-tantara tokoa manko dia mizara roa miavaka tsara ny Eglizy katôlika any Chine : ny Eglizy ôfisialy sy ny Eglizy miafina na an-tsokosoko izay antsoina ihany koa hoe Eglizy ambanin’ny tany. Ny antsoina hoe Eglizy ôfisialy dia ny Eglizy mifandray mivantana amin’ny Fanjakana Sinoa sy amin’ny antoko kômonista ; amin’ny maha ôfisialy azy dia io Eglizy io ihany no eken’ny fitondram-panjakana hijoro ara-dalàna, ka na dia ireo mpitondra fivavahana ao aminy, toy ny Eveka sy ny Pretra aza, dia miankina amin’ny fanjakana Sinoa ny fijoroany sy ny fankatoavana azy. Azo lazaina fa saika tsy dia misy fifandraisana firy amin’ny Foiben’ny Eglizy any Rôma ity Eglizy ôfisialy ity, na dia ambara ho katolika aza, ary na misy aza izany dia ho voaramason’ny Fanjakana sy ho voafetra ihany. Ny Eglizy miafina na an-tsokosoko kosa dia ny fitambaran’ireo kristianina sy mpitondra fivavahana (Pretra, Eveka…) tsy manaiky ny fangejana sy ny fanenjehana ataon’ny Fanjakana Sinoa, noho izy mitana sy manaraka hatrany ny lovam-panahy ao amin’ny Eglizy katolika, eo ambany fahefan’ny Papa Ray Masina. Azo ambara izany fa raha eo anatrehan’ny Eglizy katolika maneran-tany miombona amin’ny Papa, dia ny Eglizy miafina no ara-dalàna sy miorina kokoa amin’ny maha katolika azy noho izy mandray sy mankato ary mitana ny soridalana apôstôlika avy amin’ny Papa.

Tsy mahagaga raha vitsy ny kristianina any amin’io firenena anisan’ny be mponina indrindra eran-tany io. Tsy mametraka firy ny fivavahana, indrindra ny kristianisma, ho zava-dehibe i Chine. Voafaritry ny lalam-panorenana ny fivavahana any. Anisan’izany, ohatra, ny tsy fahafahana manorina Fiangonana. Mahavoasazy na maha voaheloka ho faty mihitsy aza ny tsy fanarahana ny lalàm-panjakana mikasika ny fivavahana. Izany no antony andrenesantsika amin’ny alalan’ny fampitam-baovao ny fisian’ireo Eveka sy Pretra voaheloka an-tranomaizina, noho ny fanenjehan’ny Fanjakana azy ireo.

Na eo aza anefa izany fisarahan’ny Eglizy any Chine izany dia tsy mitsahatra ny mikatsaka izay hamahana ny olana ho amin’ny fampiraisana tanteraka ny Eglizy eo ambany fahefan’ny Papa, ary tsy ny Papa Fransoa ihany fa hatramin’ireo Papa nifandimby dia samy nitady sy nikatsaka izay ho fampiraisana. Toraka izany koa ireo mpitondra fivavahana any an-toerana, toa an-dry Mgr Jin Luxian, evekan’i Shanghai avy amin’ny Eglizy ofisialy, dia izao no nambarany: “Te-hilaza aho fa iray ihany ny Eglizy Katôlika any Chine. Tsy roa fa iray ihany: rômana, Katôlika ary apôstôlika. Mankato ny Papa daholo isika. Mitovy ny finoantsika rehetra, isika dia Katôlika rômana daholo. Tsy mbola nampianatra ivelan’ny teny finoana izahay”. Noporofoin’ny Papa Fransoa ihany koa, tamin’ny fanasany ireo eveka Sinoa roa lahy handray anjara tamin’ny sinôdan’ny Eveka tamin’ny oktobra 2019 ny maha iray ny Eglizy Katôlika. Toraka izany ihany koa tamin’ny Hafatra apôstôlika nalefan’ny Papa Fransoa ho an’ny mpino Katôlika Sinoa sy ho an’ny Eglizy maneran-tany (26 Septambra 2018), dia mametraka mazava ny fiainana ankafaliana ny Evanjely izay fototry ny fiombonana sy ny maha iray ny Eglizy ao amin’i Kristy ny Papa.

Narisoa SJ

 

Kongresy eokaristika 2020 : vavaka hasiviam-bolana, febroary sy marsa

Toy izao indray àry ny Taridalana ho an’ny Vavaka hasiviam-bolana mandritra ny volana Febroary sy Marsa 2020 izao. Ny Dingana fahatelo sy fahefatra ao amin’ny « Lalan’ny Fo » no hodinihina sy hiainana ary hifampizarana. Ny fomba hanatanterahana ny vavaka dia toy ny teo aloha ihany. Toy izao manaraka izao :

  • Hiezaka ny Ekipa fototra iray mba tsy ho tapaka mihitsy ny fivoriana isan-kerinandro fa ao anatin’io fivoriana tsy tapaka io no hanatanterahana ny vavaka iombonana. Raha misy tsy fahatanterahan’ny andro fivoriana dia hifidy andro iray amin’io herinandro voatondro io ny tsirairay hanaovana ny vavaka.
  • Omena mialoha any am-pivoriana ny lohahevitra sy ny vavaka hatao mba ho afaka hiomana ny tsirairay ;
  • Rehefa tonga ny fotoam-pivoriana dia hanokana 30 mn ahay hanaovana ny vavaka sy ny fandinihana masina, araka izao manaraka izao :
  • Vavaka Fanolorana ny andro
  • Hira fanombohana
  • Vavaka torapo, araka izay anentanan’ny Fanahy
  • Famakiana ny lahatsoratra momba ny Lohahevitry ny volana diavina
  • Fandinihana masina + hira iray
  • Vavaky ny Taon-jobily + Rainay, Arahaba ry Maria, Voninahitra, fiantsoana an’ireo Olomasina Mpiaro sy ny Fo Masin’i Jesoa.
  • Ny tsirairay kosa isan’andro dia hanao ny vavaky ny Taon-jobily, miampy Rainay sy Arahaba ry Maria ary Voninahitra sy fiantsoana ny Olomasina mpiaro. Izay tsy manana ny vavaky ny Taon-jobily dia hanao Toko Sapile iray ho an’ny Fankalazana.

Ireto àry ny Lohahevitra ho an’ny volana roa manaraka (Febroary sy Marsa)

3) Eo anivona tontolo feno hakiviana (Febroary)

Sondriana sy talanjona isika mibanjina ny hatsaran’ny tontolo manodidina antsika sy ny vokatry ny siansa mbamin’ny fahaizan’ny zanak’olombelona mamakivaky ny tantarany sy ny vanim-potoana lalovana. Saingy fahaizana sy fahalalana tsy voafehin’ny saina aman’eritreritra ka miteraka ratra sy fifanoherana mangirifiry mitarika amin’ny fahafatesana sy faharavana izao tontolo onenantsika izao. Sempotry ny herisetra sy ny fitiavan-tena mazàna ny aina sy ny fitiavana. Mijaly noho ny hetraketrak’ireo matanjaka ny madinika sy ny marefo, angalarina ireo harena voajanahary, miteraka alahelo sy fitokana-monina izany. Nisintaka, niala lavitra ny lalan’ny fitiavana an’Andriamanitra sy ny tetikasany ho an’ny zanak’olombelona isika.

 

  • « Ary hitan’Andriamanitra izay rehetra nataony; ka tsara indrindra izany». (Jn 1, 31).
  • « Fa nanao ratsy roa sosona ny vahoakako: Nafoiny Aho, Izaho loharanon’ny rano velona, ary lavaka no nohadiny ho azy, lavaka mitriatriatra, tsy mahatan-drano». (Jr. 2, 13).
  • « Dia hirenireny hatrany amin’ny ranomasina ka hatrany amin’ny ranomasina izy ireo, hatrany amin’ny avaratra ka hatrany amin’ny atsinanana; hivezivezy atsý arý hitady ny Tenin’ny Tompo nefa tsy hahita izany izy ireo. ». (Amosy. 8, 12)
  • « Mifohaza ry Tompo ô! Nahoana no matory Ianao? Mifohaza, fa aza dia arianao mandrakizay izahay! Nahoana no dia afeninao ny tavanao, ka nohadinoinao ny fahantrana amam-pahorianay » (Sal. 44, 24-25).
  • « Tonga tao amin’ny olony Izy, fa ny olony tsy nandray Azy” (Jo 1, 11).

4) Naniraka ny Zanany hamonjy antsika ny Ray (Marsa)

Tsy nandao antsika tao amin’ity tontolo feno hakiviana ity Andriamanitra Ray. Niresaka matetika mikasika ny fitiavany tamintsika izy sy tamin’ny fomba samihafa tamin’ny vavan’ny Mpaminany, fa amin’izao andro farany iainantsika izao, dia tamin’ny alalan’ny Zanany izay tonga Olombelona, dia i Jesoa ilay Kristy (Hb. 1,1). Ao Aminy no ampiraisan’ny Ray ny tantarantsika amin’ny Azy mba hanasitranana ny toetra maha-olona antsika voaratra sy hanavaozana ny Fahariana. Ao aminy, dia Izy izay nanolotra ny ainy ho antsika teo amin’ny Hazofijaliana ary natsangan’ny Ray ho velona avy eo anivon’ny maty, no namelany ny fahotantsika. Ao Aminy no itsenan’ny fitiavan’Andriamanitra miredareda antsika, tapa-kevitra  hamonjy antsika. Miaraka Aminy no ianarantsika mamantatra ny Fanahin’Andriamanitra izay miasa eo anivon’ity tontolontsika ity, amin’ny fampisiana fihavaozana na dia eo anivon’ny fijaliana sy ny zava-tsarotra aza.

 

  • « Fa indro Aho hanao zava-mahagaga vaovao; efa hiposaka izy izao, tsy mahalala izany va ianareo? » (Iz 43,19)
  • « Hitako, eny efa hitako ny fahorian’ny vahoakako izay any Ejipta ‹…› Ka nidina Aho hamonjy azy amin’ny tanan’ny Ejipsianina… » (Eks 3,7-8)
  • « Kanefa Izaho no nampianatra azy nandeha ‹…› sy nitantana azy tamin’ny sandriny ‹…› Nentiko tamin’ny kofehy fitondrana olona izy ireo, dia tamin’ny fatoram-pitiavana. » (Os 11,3-4).
  • « Satria Andriamanitra no nampihavana an’izao tontolo izao aminy, tamin’ny alalan’i Jesoa Kristy : ka tsy nitana ny fahotana … » (2Kor. 5,19).
  • « Ny Fanahy Masina koa no manohana ny fahalementsika… » (Rom. 8, 6)
  • « Fa notiavin’Andriamanitra fatratra izao tontolo izao ka nomeny ny Zanany Tokana… » (Jo. 3,16)
  • « Ny hitady sy hamonjy ny very no nahatongavan’ny Zanak’Olona.» (Lk. 19,10)

Fangatahana ampanaovin’ny Papa Ray Masina – febroary 2020

Mba hohenoina sy hoheverina anie ny tarainan’ireo mpifindra monina vokatry ny fanondranan’olona mamoafady satria mbola mpiray tampo amintsika izy ireo.

 

Anisan’ny mampiavaka ny Papa François amin’izao fitondrany sy fiahiany am-panahy ny Eglizy izao, amin’ny alalan’ny fampianarana ataony, ny fanentanana sy fampirisihana ny kristianina sy ny tsara sitrapo rehetra, indrindra ireo manana andraikitra manokana amin’ny fiainam-pirenena, amin’ny fandraisana an-tanana sy fiahiana ara-tsosialy ny mpifindra monina.

Antony maro tokoa mantsy ankehitriny no mahatonga ny olona hifindra monina. Ao, ohatra, noho ny antony ara-pivelomana, ao kosa noho ny antony ara-pandriampahalemana, tsy milamina ny tany noho ny asan-jiolahy sy ny ady isankarazany ; hany ka voatery miala ny toeram-ponenana sy mandao ny tanindrazana mihitsy azy ny maro amin’izy ireny. Fa ao ihany koa ireo mpifindra monina vokatry ny fivarotana olona na fanondranana olona tsotra izao, izay azo lazaina fa mbola miseho amin’ny endrika samihafa ihany koa ary ambara aza fa tena mamoafady mihitsy satria ny soatoavina maha olona manontolo mihitsy no potika sy rava.

Mihamahazo vahana sy mihanaka tokoa ity fomba ratsy mamohehatra sy mamoafady ity ankehitriny, indrindra aty amin’ny tany an-dalam-pandrosoana sy mahantra toa an’i Madagasikara. Hita sy re ombieny ombieny amin’ny alalan’ny fitaovan-tserasera sy ny boky aman-gazety ny fijaliana sy fahasahiranana ary ny taraina mianjady ami’ireny olona ireny.

Efa misy ihany ny ezaka sy ny vahaolana atao eo anivon’ny Firenena mikambana sy ireo firenena voakasik’izany mivantana, amin’ny ady atao hamongorana ity fanondranana olona amin’ny fomba mamoafady ity. Tsy mijanona fotsiny amin’ny famongorana na fanafoanana fotsiny anefa ny ezaka atao fa eo ihany koa ny fiahiana ara-tsosialy sy ny fitsinjovana ny maha olona an’ireo mpifindra monina ireo.

Manoloana izany indrindra, ny Papa François amin’ny maha Mpiandry ondry sady Mpampianatra, solontenan’i Jesoa Kristy azy, dia tsy mitsahatra ny manentana sy manantitrantitra ny tokony hitsinjovana ary hiahiana ireny olona ireny. Hoy indrindra izy raha manentana sy mampirisika ny olona handray ireo mpifindra monina : « Raiso, arovy, karakarao ny mpifindra monina sy mpitsoa-ponenana » ( Hafatry ny Papa François ho an’ny andro maneran-tany momba ny mpifindra monina sy mpitsoa-ponena 2018).

Izany dia hamafisiny amin’ny tenin’ny Soratra Masina : « Raha misy vahiny tonga miara-monina aminareo, eo amin’ny taninareo, aza mampahory azy. Fa ataovy toy ny tompon-tany ihany no fitondra ny vahiny mitoetra eo afovoanareo, tiavo toy ny tenanareo izy, fa efa mba vahiny tany amin’ny tany Ejipta koa ianareo. Izaho no Tompo Andriamanitrareo » ( Fanisana 19, 33-34).

Ny Fampianaran’ny Eglizy momba ny sosialy sy fiaraha-monina ihiany koa moa dia manantitrantitra fa : « tokony horaisina araka ny maha olona azy ny mpifindra monina ary ampiana izy hiditra ao amin’ny fiaraha-monina« .

Hafatry ny Papa Fransoa : Ny Fiadanana, lalan’ny fanantenana

HAFATRY NY PAPA FRANSOA

Ho an’ny fankalazana ny andro manerantany faha-53 ho an’ny Fiadanana

 

NY FIADANANA, LALAN’NY FANANTENANA : FIFANAKALOZAN-KEVITRA, FAMPIHAVANANA ARY FIBEBAHANA ARA-TONTOLO IAINANA.

1. Ny Fiadanana, làlan’ny fanantenana manoloana ireo vato misakana sy ireo sedra

Ny fiadanana dia soa sarobidy, fototry ny fanantenantsika, izay irin’ny olombelona rehetra. Ny manantena ny fiadanana dia toetra maha-olombelona izay mitondra fifandroritana ara-pisiana; ka amin’izany, na ny ankehitriny izay somary mandreraka aza indraindray dia ho « azo iainana sy ekena raha mitondra amin’ny tanjona iray indrindra raha azontsika antoka io tanjona io, na koa ambony dia ambony ka afaka manamarina ny antony hiatrehana ireo zava-tsarotra eny an-dàlana »(1). Araka izany, ny fanantenana dia toe-panahy tsara izay manosika antsika handeha, manome antsika ny elatra hahafahana mandroso, eny hatramin’ny fotoana ahatsapana fa toa tsy ho azo ihoharana aza ireo vato misakana eny an-dàlana.

Ny fianakaviam-ben’ny olombelona dia mbola mitondra, ao amin’ny fahatsiarovany sy eo amin’ny nofony, ireo holatry ny ady sy fifandonana nifanesisesy, miaraka amin’ny fahafaha-manapotika bebe kokoa hatrany, ka mbola tsy mitsaha-mikapoka manokana ireo tena mahantra sy ireo tena marefo. Maro ihany koa ireo firenena iray manontolo, mbola mitolona mafy mba ho afaka amin’ny fatotry ny fanararaotana sy ny kolikoly, izay mampahazo vahana hatrany ny fankalahana sy ny herisetra. Ankehitriny, mbola maro amin’ireo lehilahy sy vehivavy, ireo ankizy ary ireo zokiolona no lavina ny fahamendrehana maha-olona azy, ny hafenoany ara-batana, ny fahafahany, anisan’izany ny fahalalahana ara-pivavahana, ny fahafahany miray hina ara-piaraha-monina sy ny fahafahany manantena ny ho avy. Maro koa ireo tsy manan-tsiny niharam-boina, mbola mitondra alahelo am-po noho ny fanambaniana sy fanavakavahana, ny fisaonana sy ny tsy rariny nihatra taminy, hatramin’ny ratram-po sy ny fikorontanan-tsaina vokatry ny fifofoana tsy an-kiato ny vahoaka misy azy sy ny fianakaviany.

Ireo fitsapàna mahatsiravin’ireo ady an-trano sy ireo fifandonana iraisam-pirenena, izay mazàna arahina herisetra tsy misy indrafo, dia manamarika mandritra ny fotoana maharitra ny vatana amam-panahin’ny zanak’olombelona. Rehefa mety ho ady, raha ny marina, dia famonoana ny mpiara-belona ka mandrava mandrakariva ilay fandaharana ho amin’ny firahalahina izay efa voasoratra ao amin’ny fiantsoana ny fianakaviamben’ny olombelona.

Fantatsika fa ny ady mazàna dia manomboka amin’ny tsy fahaleferana manoloana ny fahasamihafana, ka mamelona ny faniriana te hanana sy ny sitrapo te hanjakazaka. Ny ady dia teraka ao am-pon’ny olona noho ny fitiavan-tena, noho ny avonavona, noho ny fankahalana izay manosika hanapotika ny hafa, hanidy azy ao anatina sary ratsy, hanilikilika sy hanafoana tanteraka ny fisiany. Ny ady dia velomin’ny fifandraisana mivaona, ny hambom-po te ho ambony, ny fanararaotam-pahefana, ny fahatahorana ny hafa sy ny fiheverana ny fahasamihafana ho sakana; nefa etsy an-kilany koa, ny ady dia mamelona ireo rehetra ireo.

Ohatry ny mifanipaka, araka ny efa notsipihako nandritra ny dia nataoko tany Japon farany teo, ny hoe « ny tontolontsika dia miaina ny fivakisana mivaonan’ny finiavana hiaro sy hiantoka ny fahamarinan-toerana sy ny fiadanana mifototra amin’ny fandriam-pahalemana tsy tena izy, tohanan’ny toe-tsaina mifampatahotra sy tsy mifampatoky, izay miafara amin’ny fanapoizinana ny fifandraisan’ny vahoaka samihafa sy misakana ny mety ho fifanakalozan-kevitra azo tanterahina. Ny fiadanana sy ny fahamarinan-toerana iraisam-pirenena dia tsy afa-miaraka amin’izay mety ho finiavana hanorin-javatra eo ambonin’ny tahotra ny fifanapotehana na amin’ny ahiahy fa hofongorana tanteraka; Tsy ho tanteraka ny fiadanana sy ny fandriam-pahalemana eran-tany raha tsy miainga amina fitsipi-pitondran-tena eken’ny rehetra izay mitondra amin’ny firaisan-kina sy fiaraha-miasa hanorina ho avy, volavolavolain’ny fifampiankinana sy ny fiaraha-mandray andraikitry ny fianakaviamben’ny olombelona manontolo, anio sy ampitso.

Rehefa mety ho toejava-misy tataovana fandrahonana dia mamelona ny tsy fifampitokisana sy fikombonana amin’izay iainan’ny tena fotsiny. Ny tsy fifampitokisana sy ny tahotra dia mampitombo ny faharefoan’ny fifandraisana sy ny mety ho firongatry herisetra ka tsy hitondra na oviana amin’ny fifandraisana misy fiadanana. Araka izany ny fifandresen-dahatra ara-nokleary dia tsy hiteraka afa-tsy fandriampahalemana nofinofy.

Noho izany dia tsy afaka ny hihambo isika hoe hitazona ny fahamarinan-toerana eo amin’izao tontolo izao amin’ny alalan’ny tahotra ny hofongorina tanteraka, ao anatin’ny fifandanjana tsy mety ho marin-toerana na oviana, mihantona eo amoron’ny tevana nokleary sy voahidy ao anatin’ny rindrin’ny tsy firaharahana; andraisana ireo fanapahan-kevitra ara-toe-karena sy sosialy izay manokatra làlana amin’ireo zava-dozan’ny fanilihana ny olombelona sy ny voaary toy izay hoe mba hifampiaro isika samy isika(3). Amin’ny fomba ahoana àry no hanorenana làlan’ny Fiadanana sy fifampiaikena? Amin’ny fomba ahoana no hialàna amin’ny lôjika mampihoron-koditry ny fandrahonana sy ny tahotra? Amin’ny fomba ahoana no handravàna ny tanjaky ny fifampiahiahiana izay tena mahazo vàhana ankehitriny?

Tsy maintsy katsahintsika ny firahalahiana tena izy, izay miorina amin’ny fiaviana iombonana ao amin’Andriamanitra, zàrina iainana ao amin’ny fifanakalozan-kevitra sy ny fifampitokisana. Ny faniriana fiadanana dia efa voasoratra lalina ao am-pon’ny olombelona ary tsy tokony hanaiky na inona na inona ambanin’izany isika.

2. Ny fiadanana, lalan’ny fihainoana mifototra amin’ny fahatsiarovana, amin’ny firaisankina, amin’ny firahalahiana.

Ireo Hibakusha, akanga sisa nanamborana tamin’ny nandarohana baomba atômika an’i Hiroshima sy Nagasaki, dia isan’ireo olona mitàna ho velona, ankehitriny, ny lelan’afon’ny feon’ny fieritreretan’ny fiaraha-monina, amin’ny fijoroany ho vavolombelona eo anatrehan’ny taranaka mifandimby, ny maha-mahatsiravina ny zava-nitranga tamin’ny volana aogositra 1945 sy ny fijaliana tsy hay lazaina naterany izay mbola zakaina mandraka ankehitriny. Ny fijoroana ho vavolombelona nataon’izy ireo, arak’izany, dia mamelona sy mitahiry ny fahatsiarovana ireo niharam-boina mba hihamahery bebe kokoa hatrany ny fahatsiarovan-tenan’ny olombelona manoloana izay rehetra mety ho finiavana hanjakazaka sy hanapotika : « Tsy azontsika avela tsy hahalala na tsy hahatsiaro ny zava-nitranga ireo taranaka ankehitriny sy ho avy, fahatsiarovana izay zary antoka sy fampirisihana enti-manorina ny ho avy anjakan’ny fahamarinana sy firahalahiana bebe kokoa » (4).

Tahaka azy ireo, dia maro ihany koa ireo any amin’ny toerana rehetra manerana an’izao tontolo izao no manolotra ho an’ny taranaka ho avy fanompoana tena ilaina tokoa, amin’ny famelana ny fahatsiarovana tokony ho voatahiry, tsy hoe mba tsy hanao hadisoana mitovy amin’ny teo aloha intsony fotsiny na koa mba tsy hamerina hanolotra indray ireo kisary nanodoka tamin’ny lasa fotsiny, fa noho ny fahatsiarovana vokatry ny traikefa, dia irariana hananganana fototra sy hanolorana soritra mitondra amin’ny fisafidianana ny fiadanana, ankehitriny sy amin’ny ho avy.

Mihoatra noho izany, ny Fahatsiarovana dia mamaritra ny tontolon’ny Fanantenana : matetika, ao anatin’ny haizin’ny ady sy ny fifandonana, ny fahatsiarovana na dia fihetsika kely iray nanehoana firaisan-kina fotsiny aza dia mety hanilo anao hanao safidy feno fahasahiana omban-kerim-po, mety hampipoitra herijika vaovao sy hamelona fanantenana vaovao eo amin’ny tsirairay sy ny fiaraha-monina.

Ny manokatra sy mamaritra ny lalan’ny Fiadanana dia fanamby tena sarotra noho izy ifandrohizan’ireo tombotsoa maro sy mifanohitra eo amin’ny fifandraisan’ireo olona samihafa, ireo fiaraha-monina sy ireo firenena. Ny zavatra tsy zavatra atao voalohany indrindra dia manaitra ny feon’ny fieritreretana ara-moraly, ny sitrapon’ny tsirairay sy ny sitrapo ara-politika. Noho izany, avy ao am-po lalin’ny olombelona no anovozana ny Fiadanana ary amafisina mandrakariva ny sitrapo ara-politika, mba hanokafana lalam-baovao mety hampihavana sy hampiombona ireo olona tsirairay amin’ny fiaraha-monina.

Tsy mila kobaka am-bava izao tontolo izao fa mila vavolombelona tena resy lahatra, mila mpanorina fiadanana misokatra amin’ny fifanakalozan-kevitra tsy misy fanilikilihana sy fanaovana fitaovana ny hafa. Arak’izany, tsy ho tonga marina any amin’ny fiadanana na oviana raha tsy misy ny fifanakalozan-kevitra resy lahatra avy amin’ny lehilahy sy vehivavy izay mitady ny tena fahamarinana any ambadiky ny firehan-kevitra sy ny hevi-dravina isan-karazany. Ny Fiadanana manko dia trano « aorina tsy an-kiato » (5), lalana izay izorantsika miaraka eo am-pitadiavana ny soa iombonana ary irotsahantsika hitazona ny teny nomena sy hanaja ny lalàna. Ao anatin’ny fifampihainoana ihany koa no afaka mitombo ny fahalalana sy ny fahaizana mijery ny tsara ao amin’ny hafa, tonga hatramin’ny fiekena ny fisian’ny endri-drahalahy ao amin’ny fahavalo.

Noho izany, ny firosoana mankamin’ny Fiadanana dia firotsahana izay maharitra ela tokoa. Io dia asa amim-paharetana itadiavana ny marina sy ny rariny, izay manome voninahitra ny fahatsiarovana ireo niharam-boina sy manokatra miandalana amin’ny fanantenana iombonana, mahery lavitra noho ny valifaty. Amin’ny firenena tan-dalàna, ny demokrasia dia môdely maneho mazava io firosoana io raha toa ka mifototra amin’ny rariny sy ny firotsahana hiaro ny zon’ny tsirairay, indrindra raha marefo sy atao ankilabao izy, amin’ny fitadiavana tsy miato ny fahamarinana (6). Fanorenana ara-tsosialy izany ary koa famoronana miandàlana zavatra mbola ho avy ka samy mitondra ny anjara birikiny amim-pahatsiarovan-tena ho tompon’andraikitra ny tsirairay sy ny rehetra, eo amin’ny ambaratongam-piaraha-monina misy azy : eo an-toerana, amin’ny sehatra nasionaly ary maneran-tany.

Araka ny notsipihin’i Md Paoly faha-6, « ny faniriana roa sosona ho amin’ny fitoviana sy ho amin’ny fandraisana anjara dia natao hampiroboroboana karazam-piaraha-monina demokratika […]. Izany dia maneho an-kolaka ny maha-zava-dehibe ny fanabeazana eo amin’ny fiainam-piaraha-monina, ka ao anatin’izany, ankoatry ny fampahalalana izay tokony ho fantatra momba ireo zon’ny tsirairay, dia tokony haseho mazava ny fifandraisana tena ilaina tokoa eo amin’izy ireo : ny fanekena ny fisian’ireo adidy manoloana ny hafa; ny hevitry ny teny hoe adidy sy ny fampiharana azy dia voafetran’ny fifehezan-tena, tahak’izany koa ny fanekena ireo andraikitra sy ireo fetra apetraka amin’ny fiainana ny fahafahana, eo amin’ny tsirairay sy ny vondron’olona»(7).

Mifanohitra amin’izany kosa, ny fisaratsarahanan’ny samy mpikambana ao amin’ny fiaraha-monina, ny fitomboan’ny tsy fitoviana ara-tsosialy ary ny fandavana ny hampiasa ireo fitaovana ho amin’ny fampivelarana ny olona manontolo dia mety ho loza mitatao amin’ny fanatrarana ny soa iombonana. Ny asa atao amim-paharetana, mifototra amin’ny herin’ny teny sy ny fahamarinana kosa dia afaka mampifoha ao anatin’ny olona ny fahafahana mangoraka sy ny firaisankina enti-mamorona.

Amin’ny traikefa iainantsika kristianina, mahatsiaro an’i Kristy, izay nanolotra ny ainy mba hampihavana antsika (Rm5,6-11), mandrakariva isika. Mandray anjara feno amin’ny fitadiavana ny filaminana marina ny Eglizy, amin’ny fanohizana ny fanompoana ny soa iombonana sy famelomana ny fanantenana Fiadanana, amin’ny alalan’ny fampitàna ireo soa toavina kristianina, ny fampianarana môraly ary ny asa sôsialy sy fanabeazana.

3. Ny Fiadanana, lalan’ny fampihavanana ao amin’ny fiombonam-pirahalahiana

Ny Baiboly, indrindra amin’ny alalan’ny tenin’ireo mpaminany, dia manaitra ny feon’ny fieritreretana sy ireo vahoaka amin’ny fanekem-pihavanana eo amin’Andriamanitra sy ny olombelona. Entanina amin’izany ny fialàna amin’ny faniriana hanjakazaka amin’ny hafa sy ny fitaomana antsika mba hianatra hifampijery amin’ny maha-olona, amin’ny maha-zanak’Andriamanitra sy tahaka ny mpirahalahy. Ny hafa dia tsy tokony ho voahidy na oviana amin’izay mety ho teneniny na ataony fa tokony horaisina noho ny fampanantenana entiny ao aminy. Amin’ny fifidianana ny lalan’ny fanajana ihany no ahazoana mandrava ny fitombon’ny falifaty sy ahafahana manjohy indray ny làlan’ny Fanantenana.

Mitari-dàlana antsika amin’izany ny andàlan’ny Evanjely izay mitantara ny resaka nifanaovan’i Jesoa tamin’ i Piera  : « Ry Tompo ! raha diso impiry amiko moa ny rahalahiko no tokony hamela azy aho ? Impito va ? Namaly i Jesoa nanao hoe : « Izaho tsy miteny aminao hoe impito fa hatramin’ny impitopolo fito » (Mt 18,21-22). Ity làlan’ny fampihavanana ity dia miantso antsika hitady ao amin’ny ati-fontsika lalina ny herin’ny famindram-po sy ny fahafahana mifampiaiky fa mpirahalahy sy mpirahavavy. Ny fianarana hiaina ny famindrampo no mampitonbo ao amintsika ny fahafahana ho tonga lehilahy sy vehivavin’ny Fiadanana.

Ny marina momba ny Fiadanana eo amin’ny sehatra ny sosialy dia marina koa eo amin’ny sehatry ny politika sy ekonomika, satria ny Fiadanana dia mahahenika ny sehetra rehetra eo amin’ny fiainam-piaraha-monina : tsy hisy na oviana ny Fiadanana tena izy raha tsy afaka mampijoro rafitra ekonomika ara-drariny isika. Araka ny nosoratan’ny Papa Benoa faha-16, folo taona lasa izay, ao amin’ny Ansiklika Caritas in veritate : “Ny fandresena ny fahataràn’ny fandrosoana dia mitaky asa, tsy hoe ho amin’ny fanatsaràna ny fifanarahana mifototra amin’ny fifanakalozana fotsiny, na momba ny fampitàna ireo rafitra fanampiana ara-tsosialy mahasahana ny fiainam-bahoaka fotsiny, fa indrindra momba ny fisokafana miandalana, eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena, amin’ireo endri-pihariana ara-toe-karena mba ahitana soritra amin’ny lafiny iray ahay ny fahafoizana maimaim-poana sy ny fiombonana

4. Ny Fiadanana, làlan’ny fibebahana ara-tontolo iainana

“Raha ny tsy fahazoana araka ny tokony ho izy  ireo fotokevi-dehibe ijoroantsika no mahatonga antsika indraindray hanamarina ny fanararaotana ny zava-boaary na ny fanjakazakana tsy refesi-mandidy ataon’ny olombelona amin’ny voaary, na ny ady, ny tsy rariny sy ny herisetra, dia tokony hiaiky isika mpino fa tsy nahatoky tamin’ny fitandroana ny raki-pahendrena tokony ho narovantsika”(8)

Manoloana ny vokatry ny fankahalantsika ny hafa, ny tsy fanajana ny tranobe iombonana, ny fanararaotana amin’ny fitrandrahana ireo harena voajanahary – izay heverina fa fitaovana ilaina fotsiny hisitrahana tombotsoa ankehitriny, fa tsy misy fanajana ireo fiaraha-monina eo an-toerana sy ny soa iombonana ary ny zavaboary – dia mila fibebahana ara-tontolo iainana isika.

Ny Sinôda vao haingana tany Amazonie dia manosika antsika hanao antso avo, amin’ny fomba vaovao, mba hisian’ny fifandraisana milamina eo amin’ireo mpiray monina sy ny tany, eo amin’ny ankehitriny sy ny fahatsiarovana, eo amin’ny traikefa sy ny fanantenana.

Io làlan’ny fampihavanana io koa dia fihainona sy fibanjinana izao tontolo izao izay nomen’Andriamanitra antsika mba hanaovantsika azy ho tranobe iombonantsika. Noho izany, ireo loharanon-karena voajanahary, ireo endrika maro isehoan’ny aina fa indrindra ny Tany dia nankinina amintsika mba “hokolokoloina sy harovana” (Cf Jen 2, 15), sy ho an’ireo taranaka ho avy koa, miaraka amin’ny fandraisana anjara arahin’asa sy andraikitra, ataon’ny rehetra. Ankoatr’izay, mila fiovàna isika, amin’ny faharesen-dahatra sy ny fomba fijery, izay mampisokatra antsika bebe kokoa hatrany amin’ny hafa sy amin’ny fandraisana ny fanomezan’ny zavaboaary, izay mampiseho ny hatsarana sy ny fahendren’ilay Mpanamboatra azy.

Hipoitra manokana avy amin’izany ny fahavononana lalina sy ny fomba vaovao ahafahana monina ao amin’ny tranobe iombonana, ahafahan’ny rehetra miara-miaina ao anatin’ny fahasamihafana, ahafahana mankalaza sy manaja ny aina noraisina sy nifampizaràna, ahafahana miara-mikaroka ireo fepetra sy endri-piaraha-monina manamora ny fivelaran’ny aina sy ny faharetany amin’ny ho avy, ahafahana mampiroborobo ny soa iombonan’ny fianakaviam-ben’ny olombelona manontolo.

Ny fibebahana ara-tontolo iainana izay anaovantsika antso avo eto àry dia mitondra antsika hanana fijery vaovao momba ny aina, eo am-piheverana ny fitsimbinan’ny Mpahary izay nanome antsika ny Tany sy mitaona antsika hiverina amin’ny fahatsoram-pifalian’ny fifampizaràna. Io fibebahana io, dia mahasahana ny fiainana manontolo, toy ny fiovàn’ny fifandraisantsika amin’ireo rahalahy sy anabavy, fifandraisana amin’ireo zava-manan’aina hafa, fifandraisana amin’ny zavaboary ao anatin’ny fahasamihafany maro tsy tambo isaina, fifandraisana amin’ny Mpahary izay niandohan’ny aina rehetra. Ho an’ny kristianina, ny fibebahana dia mitaky ny “famelana hiboiboika ireo vokatry ny fihaonana tamin’i Jesoa Kristy, amin’ireo fifandraisana amin’izao tontolo izao » (9).

5. Mahazo arakaraka ny anantenana fatratra (10)

Mitaky faharetana sy fahatokiana ny làlan’ny fampihavanana. Tsy afaka hahazo ny Fiadanana isika raha tsy antenaintsika izany.

Voalohany indrindra dia mila mino fa azo atao ny mampisy Fiadanana, mino fa ny hafa ihany koa dia mila ny Fiadanana tahaka antsika. Mety hanilo antsika amin’izany ny Fitiavan’Andriamanitra ho antsika tsirairay, dia ilay fitiavana manafaka, tsy misy fetra, maimaim-poana ary tsy mahalala sasatra.

Ny tahotra mazàna dia fototry ny fifanoherana. Zava-dehibe noho izany ny mihoatra ireo karazana tahotra ananantsika olombelona, amin’ny fahatsapantsika tena fa zanaka mila fanampiana, manoloana an’Ilay tia sy miandry antsika, tahaka ny Rain’ilay zaza mpandany (Lk 15,11-24). Ny kolo-tsain’ny fifanatonana eo amin’ny samy mpirahalahy sy mpirahavavy dia mandrava ny kolo-tsain’ny fifandrahonana. Mahatonga ny fifanatonana rehetra ho zavatra azo tanterahina sy ho fanomezan’ny fitiavana malala-tànan’Andriamanitra. Mitarika antsika hihoatra ny fetran’ny ny tontolo tery iainanatsika, mba hikendry mandrakariva ny hiaina ny firahalahian’ny zanak’olombelona rehetra ho toy ny zanak’ilay Ray tokana any an-danitra.

Ho an’ny mpianatry i Kristy, io làlana io koa dia tohanan’ny Sakramentan’ny Fampihavanana, nomen’ny Tompo ho famelàna ny fahotan’ireo vita batemy. Io Sakramentan’ny Eglizy io, izay manavao ny olona sy ireo ankohonam-piainana, dia miantso antsika hampifantoka ny fijery amin’i Jesoa, ilay nampihavana « ny zavatra rehetra aminy indray, rahefa nampihavaniny tamin’ny rany teo amin’ny hazo fijaliana, dia tamin’ny tenany, na ny ety an-tany na ny any an-danitra » (Kol 1, 20) ; ary nangataka amintsika mba handao izay rehetra mety ho herisetra na an’eritreritra na amin’ny teny na amin’ny atao, na amin’ny hafa izany na amin’ny zavaboary.

Atolotra antsika tsy misy fepetra ny fahasoavan’Andriamanitra. Raha vao mandray ny famindram-pony isika ao amin’i Kristy dia afaka mizotra amin’ny làlana mba hanolotra izany amin’ireo lehilahy sy vehivavy miara-miaina amintsika ankehitriny. Isan’andro isan’andro ny Fanahy Masina no manoro antsika ny fihetsika sy ny teny tokony hatao hahatonga antsika ho mpanorina ny Fahamarinana sy Fiadanana.

Ilay Andriamanitry ny fiadanana anie hitsodrano sy hanampy antsika.

I Masina Maria, Renin’ilay Mpanjakan’ny fiadanana sy Renin’ny vahoaka rehetra eto ambonin’ny tany anie hitantana antsika sy hanohana antsika isaky ny dingana ataontsika, eny amin’ny làlan’ny fampihavanana, .

Ary ny olona rehetra anie, amin’ny fahatongavany eto amin’izao tontolo izao, mba ho afaka hahalala fisiana feno fiadanana sy ho afaka hampivoatra manontolo ny fampanantenan’ny fitiavana sy ny fiainana, izay entiny ao anatiny.

Avy eto Vatikana, ny 8 desambra 2019.

Fransoa.

 

(1)             Benoa faha-XVI, Taratasy Ans. Spe salvi (30 novambra 2007), n.1

(2)             Kabary momba ireo fitaovam-piadiana nokleary, Nagasaki, 24 novambra 2019

(3)             Cf Toriteny tao Lampedusa, 8 jolay 2013

(4)             Kabary momba ny Fiadanana, Hiroshima, 24 novambra 2019

(5)             Konsily ekiom.. VAT II, Gaudium et spes, n.78

(6)             Kabarin’ny Papa Benoa faha XVI tamin’ireo mpitarika ireo fikambanan’ny mpiasa kristianina italianina, 27 janoary 2006

(7)             Taratasy. ap. Octogesima adveniens, 14 mai 1974, n.24

(8)             Taratasy. Ans. Laudato si, 24 mey 2015, n.200

(9)             Ibid., n.217

(10)         Cf. Jean de la Croix, Alina mikitroka, II, 21,8

 

Fangatahana ampanaovin’ny Papa Ray Masina – janoary 2020

Mba samy hampanjaka ny fiadanana sy ny fahamarinana eto amin’izao tontolo izao anie ny mpianatr’i Jesoa, ny mpino ary ny olona tsara sitrapo.

Kongresy Eokaristika 2020 : vavaka hasiviam-bolana ho fiomanana

Arahabaina isika nankalaza tao anatin’ny hafaliana sy fanantenana ny ivon’ny Taon-jobily faha 100 taona iny.

Mitohy hatrany ny fiainantsika ny Taon-jobily. « Mirosoa amin’ny lalina kokoa hatrany ». Hamafiso  amin’ny fiainam-bavaka sy ny fiainam-panahy ireo fiomanana isankarazany hoenti-miatrika ny Kongresy Eokaristika hatao any Antsiranana amin’ny 26 – 31 Aogositra 2020. Hiombom-bavaka amin’ny alalan’ny vavaka hasiviam-bolana isika manomboka ny volana desambra izao hatramin’ny volana aogositra 2020.

Efa iarahantsika mahalala ny atao hoe Tambajotram-Pivavahan’ny Papa Maneran-tany. Manolotra antsika « zotra ara-panahy » miseho amin’ny endriky ny sekolin’ny fo io TPPM io. DINGANA SIVY amin’izany lalana izany no ezahintsika hiainana mandritra izao hasiviam-bolana iombonam-bavaka zao. Io ilay antsoina hoe : « Lalan’ny Fo ». Ao anatin’ny vavaka mangina sy feno figagàna no andraisantsika sy anatanterahantsika izany satria manambara amintsika ny tantarantsika miaraka amin’Izy Tompo.

Dingana iray amin’ireo sivy ireo no hatolotra antsika eto isam-bolana ka izorantsika mankany amin’ny Kongresy Eokaristika. Ho an’ity volana Desambra ity àry dia ny Dingana voalohany, miaraka amin’ny vavaky ny Taon-jobily sy izay manampy azy.

Tari-dalana ho an’ny vavaka hasiviam-bolana

  • Hiezaka ny Ekipa fototra iray mba tsy ho tapaka mihitsy ny fivoriana isan-kerinandro fa ao anatin’ny fivoriana tsy tapaka io no hanatanterahana ny vavaka iombonana. Raha misy tsy fahatanterahan’ny andro fivoriana dia hifidy andro iray amin’io herinandro voatondro io hanaovana ny vavaka.
  • Omena mialoha any am-pivoriana ny lohahevitra sy ny vavaka hatao mba ho afaka hiomana ny tsirairay ;
  • Rehefa tonga ny fotoam-pivoriana dia hanokana 30 mn ahay hanaovana ny vavaka sy ny fandinihana masina, araka izao manaraka izao :
  • Vavaka Fanolorana ny andro
  • Hira fanombohana
  • Vavaka torapo, araka izay anentanan’ny Fanahy
  • Famakiana ny lahatsoratra momba ny Lohahevitry ny volana diavina
  • Fandinihana masina + hira iray
  • Vavaky ny Taon-jobily + Rainay, Arahaba ry Maria, Voninahitra, fiantsoana an’ireo Olomasina Mpiaro sy ny Fo Masin’i Jesoa.
  • Ny tsirairay kosa isan’andro dia hanao ny vavaky ny Taon-jobily, miampy Rainay sy Arahaba ry Maria ary Voninahitra sy fiantsoana ny Olomasina mpiaro. Izay tsy manana ny vavaky ny Taon-jobily dia hanao Toko Sapile iray ho an’ny Fankalazana.

Ireto àry ny Lohahevitra ho an’ny volana roa manaraka (Janoary sy Febroary)

Lohahevitra ho an’ny volana Desambra : « Tany am-piandohana , ny Fitiavana »

Ny fitiavana mandrakizain’Izy Ray no Teny manorina ny fiainam-pinoantsika.
Ny hoe: «Tia anao aho », izany no sitrany hambara amintsika isan’andro sy tiany ho hita taratra amin’izay rehetra ataony ho antsika. «Andriamanitra dia fitiavana » (1 Jo 4, 8), izany no toetrany, tsy afaka ny tsy ho tia antsika izy. NY FITIAVANA, no ilay fomba tsy itsaharany mijery antsika sy miara-dàlana amintsika na inona na inona zavatra tsy ampoizina miseho amin’ny fiainantsika, eny fa na dia tafasaraka taminy noho ny fahotana aza isika. Tsy misy fepetra ary maharitra mandrakizay ny Fitiavany. Izany no Fiandohana sy Fototra iorenan’ny lalantsika ara-panahy, satria noho ny fitiavany no niandohan’ny fiainantsika ary dia entiny sy horaisina ao Aminy izany indray andro any. Isika no mamaly io antsom-pitiavana io dia satria mahalala io fitiavana io.

  • « Fitiavana mandrakizay no nitiavako anao…» (Jr. 31, 3)
  • « Hanadino ny taizany va ny vehivavy, ka tsy hamindra fo amin’ny naloakyny kibony? Na hanadino aza ny reny, izaho tsy mba hanadino anao. Satria efa vitako tombo-kavatsa eo amin’ny felatanako ianao…» (Iz. 49, 15)
  • « Ary toy izao izany Fitiavana izany : tsy isika no tia an’Andriamanitra rahateo, fa Izy no tia antsika mialoha, sy naniraka ny Zanany…» (1 Jo. 4, 10)
  • « Andriamanitra no nifidy antsika, tao amin’i Kristy, talohan’ny nahariana an’izao tontolo izao… » (Efez. 1, 4)
  • «Tsy hisy hahasaraka antsika amin’ny fitiavan’Andriamanitra izay ao amin’i Kristy Jesoa Tompontsika.» (Rom. 8, 39)

>>> FET 100 taona : vavaky ny taon-jôbily

 

Fangatahana ampanaovin’ny Papa Ray Masina – desambra 2019

Mba hataon’ny firenena tsirairay ho laharam-pahamehana anie ny hoavin’ny ankizy, indrindra ireo mijaly

Mifototra indrindra amin’ny hoavin’ny ankizy ny fangatahana ampanaovin’ny Papa mandritra ity volana ity. Manentana ny vita Batemy rehetra tsy ankanavaka izy amin’izany hiombom-bavaka aminy amin’ny Fanolorana atao isan’andro, amin’ny Fo Jesoa be fitiavana,  « mba hanao ho laharam-pahamehana  ny hoavin’ny ankizy ny firenena tsirairay, indrindra ireo mijaly ».

Ny firenena tsirairay mihitsy no voakasik’izany. Azontsika atao tokoa mantsy ny mijery amin’ny alalan’ny sary an-tsaina ny zava-misy eran-tany ankehitriny, ka mahita ireo ankizy marobe araka ny fahasamihafana iainany avy. Ao ireo any amin’ny firenena tatsinana sy tandrefana, ireo monina amin’ny faritra mafana na mangatsiaka, ireo any amin’ny tanan-dehibe na ambanivohitra. Samy araka ny fomba fitafy sy zava-misy iainan’ny fianakaviany avy izy ireny : ao ny mianoka ao anaty harena sy fahampiana, ao kosa ny zara raha mahita hohanina sy hitafiana ; ao ny misy mpanohana, fa ao koa ny irery tsy mba misy mijery akory ; ao ireo mianatra ara-dalàna any an-tsekoly, fa ao koa ireo tsy mba mahita afa tsy ny lalam-be ho trano fianarany ; ao ireo marary tsy mahita fitsaboana fa ao koa ireo salama sy tomady, sns…

Ny ankizy no fifaliana sy  ho avin’ny izao tontolo izao, harena ho an’ny firenena tsirairay. Izany no mahatonga ny hoavin’ny ankizy ho laharam-pahamehana ka anentanan’ny Papa François ny hiahiana sy hiarovana ny fiainan’izy ireny. Betsaka mantsy ankehitriny ny manararaotra sy manao ankeriny ny ankizy ka maha folaka an-dantony azy ireny. Toa fahita hatrany ny lesoka sy ny tsirambina amin’ny fanabeazana, na eo anivon’ny fianakaviana izany na eo anivon’ny fiarahamonina. Etsy an-danin’izany koa ny fihanaky ny haino aman-jery isankarazany izay manapotika ny toetsaina amam-pahendrena ankehitriny, ka miantraika amin’ireo ankizy sy ny taranaka any aoriana.

Eo am-piomanana hankalaza ny nahaterahan’ny Mpamonjy isika no mitondra am-bavaka ny ankizy rehetra mijaly tsy ankanavaka eran-tany. Vao teraka i Jesoa dia efa nanakoako ny filazana ny Fijaliana izay hiombonan’i Maria Reniny Aminy. Tonga sesintany tany Ejipta izy, nefa nekeny izany mba hahatanteraka ny famonjena. Nisolo vaika Azy ireo ankizy marobe novonoin’i Heroda, fa zary famonjena ho an’izao tontolo izao kosa ny rà nafoin’izy ireny. Azo tarafina ao amin’ny tantaran’i Jesoa tao Betilehema ny anjara hiantefa amin’ireo ankizy rehetra eran-tany.

Raha marina fa tsy hafaliana ho an’ny ray aman-dreny niteraka ihany, fa ho an’ny Fiangonana sy ny fiaraha-monina  ny ankizy, dia marina koa ankehitriny, indrisy, fa misy ankizy marobe any amin’ny toerana samihafa any, mijaly sy tandindomin-doza, miaritra ny hanoanana sy ny fahoriana, matin’aretina sy mosary, matin’ny ady, arian’ny ray aman-dreniny ary tsy manan-kialofana sy tsy mba manana fianakaviana. Fomba ahoana moa no tsy handrenesana mangirifiry amin’izany fijaliana mahazo ny ankizy maro izany ?

Hiombona amin’ny Papa Ray Masina àry isika hitondra am-bavaka manokana ny ankizy rehetra tsy ankanavaka eran-tany, amin’izao volana natokana ho azy ireo hankalazana ny nahaterahan’i Jesoa Mpamonjy izao, indrindra ho an’ireo mijaly sy tsy misy mpiahy. Manentana ihany koa amin’ny fiahiana ara-pivelomana sy fandraisana an-tanana ny hoavin’izy ireny fa ao amin’izy ireny ny endrik’i Jesoa.

Narisoa sj

Hafatry ny Fivondronamben’ny eveka eto Madagasikara – novambra 2019

“Nino izy, fa nanantena na dia tsy nisy tokony hanantenany aza” (Romana 4, 18)

 

Ho an’ny Kristianina rehetra sy ireo izay tsara sitra-po

Homba anareo anie ny Fiadanana !

Isaorana Andriamanitra Trinite Masina satria tontosa soa aman-tsara iny famangiana apôstôlika nataon’ny Papa Fransoà teto amintsika iny amin’ny maha Ray aman-dreny iombonana azy; ary hafaliana ho anay Evekanareo ny mifampizara eto ireo harem-panahy sarobidy, voarakitra tamin’ireo hafatra rehetra nampitainy tamintsika. Tsapany ny hasarobidin’ny soatoavin’ny razantsika, dia ny FIHAVANANA, ka nahafahanay nandalina ny tanjona kendreny amin’ny maha filohan’ny Eglizy maneran-tany azy, dia ny « FIAROVANA NY TRANOBE IOMBONANA », indrindra ny  antsika eto Madagasikara.

1.      Fiarovana ny Tontolo iainana

Kanto sady mahasondriana ny Nosy Madagasikara. Voatsodranon’ Andriamanitra  ary manan-karena amin’ny zavaboaary, na  ao an-kibon’ny tany, na an-tanety, na an-dranomasina. Toetrandro mbola zakan’ny maro. Rivotra madio sy mahasalama no hita any ambanivohitra. Nahatalanjona ny Papa Fransoa ny hatsaràny sy ny harena voajanahary misy eto amintsika, ka nolazainy fa manome lanja an’ilay “fanahy maha-malagasy”.

Inona anefa no zava-misy hita taratra ankehitriny?

Toa tsy raharahaina mihitsy ny fifandraisana amin’ny zavaboaary : doro tanety tsy mitsahatra. Miharihary ny fandrobana tsy am-piheverana ny harena voajanahary na ambonin’ny tany na an-kibon’ny tany… Tsy fizakana intsony no atao fa fanjakazakana. Hany ka miova izay tsy izy ny toetrandro, ny rano miharitra. Mampitolagaga ny fijerin’ny maro avy any ivelany ny fahasimban’ny tontolo iainantsikaIreo zava-manan’aina maro karazana na ny zava-maniry na ny biby dia miharipaka  noho ny fitrandrahana an-tsokosoko sy ny fanondranana an’ireo any ivelany tsy ara-dalàna. Tokony hiaiky ny rehetra fa potika ny tontolo iainantsika.

Inona ary ny vahaolana ?

Mila fiovam-penitra mahery vaika. Arovana toa ny anakandriamaso ny tontolo iainana fa indrindra izay sisa ananantsika mba hitondra amin’ny fivelaran’ny mahaolona sy ny olona manontolo. Aoka tsy teny manaitra fotsiny no atao fa tena tanterahina sy iainan’ny tsirairay.

Maika ary tsy maintsy androsoana ny firotsahan’ny rehetra amin’ny fambolen-kazo sy ny fikolokoloana ny zava-boahary rehetra. Efa nambara ny androm-pirenena iombonana ho an’ny fambolen-kazo. Tokony hirotsaka ny daholobe amin’izany. Asa vadi-drano izy ity ka tsy vita raha tsy ifanakonana. Hiandahy, hiambavy ny olom-pirenena rehetra satria ny firaisan-kina no hery.

Hoy ny Papa tamin’ireo pretra sy olom-boatokana :“Famantarana ny fandresenareo rehefa mirotsaka mamboly hazo ianareo, na manampy amin’ny fanomezana rano fisotro madio ny fianakaviana”. Nohamafisiny koa izany tamin’ireo Olom-pirenena teny amin’ny Lapam-panjakana teny Iavoloha : “tsy hisy ny tena fijery ekolôjika  marina na asa mivaingana amin’ny fiarovana ny tontolo iainana raha tsy ampidirina ao ny rariny sy hitsiny ara-tsosialy izay manome ny zo amin’ny fampiasàna iombonana ny haren’ny tany amin’ny taranaka ankehitriny sy amin’ireo taranaka any aoriana”.

Hoy izahay, tonga izao ny fotoana hanovàna ny teny fanentanana hatramin’izay hoe : “izay mandoro tanety, mandoro tanindrazana”, amin’ny hoe : “izay mandoro tanety mamono taranaka ary izay mamboly hazo mampita aina”.

 

2.      Fiarovana ny tontolon’ny « aina » sy ny zon’olombelona

Ry Malagasy tandrovy ny «maha-izy  anao».

Tsapan’ny Papa Fransoà fa isika Malagasy dia olona manana ny maha-izy azy : manana endrika falifaly, mahay misokatra amin’ny hafa, mahay mandray vahiny. Nahampatsiahiviny fa ao amin’ny Savaranonandon’ny Lalàm-panorenan’ny Repoblika Malagasy, dia voasoritra mazava tsara ilay “FIHAVANANA” manamarika fa io no Soatoavina tena izy, izay mampahatsiaro ny toe-tsain’ny fifampizaràna, ny fifanampiana ary ny firaisan-kina. Tafiditra amin’izany koa ny maha-zava-dehibe ny rohy mampifandray ny fianakaviana, ny fifankatiavana ary ny halemem-panahy amin’ny samy olona sy ny zava-boahary.

Hatramin’ny nahazoana ny fahaleovan-tena dia naniry ny hiaina ao anatin’ny filaminana sy ny fandriam-pahalemana ny malagasy, “Ho tany sambatra” araka ny hiram-pirenena, ka niroso tamin’ny fifandimbiasana demokratika tsy nisy raorao izay nanehoana ny fanajana ny fifamenoan’ireo fomba fitantanana sy ireo vina isan-karazany. Ary izany dia mampiseho fa “ny politika dia fitaovana fototra enti-manandratra ny maha-olom-pirenena sy ireo haja momba ny olombelona”

Nahoana anefa no mikorosy fahana ny tontolo iainan’ny Malagasy ankehitriny ?

Ny trano fonenana tsizarizary, trano bongo no isisihan’ny mpianakavy any ambanivohitra. Tsy ampy sakafo sy rano fisotro madio ny toerana maro samihafa. Ireo zokiolona tsy voakarakara araka ny tokony ho izy, tsy voaray ara-potoana ny fisotroan-dronono. Mahazo vahana ny fahantran’ny madinika tsy manan-katao. Nahoana no tsy mety ho fongotra ity kolikoly ity, izay efa dradradraina hatramin’ny ela ny ady atao aminy? Tsy matahotra an’Andriamanitra intsony ireo mpiasa any amin’ny fitsarana (justice), ny fananan-tany (domaine), ny habantseranana (douane), ary ny any amin’ny tobim-pahasalamana… Ho faty tokoa ny « fanahy maha-olona » raha izao no mitohy. Mitondra amin’ny fahafatesana ireo fahasimbana ireo fa tsy mitondra velively amin’ny fiadanana andrandraina .

Mbola hita manjaka any amin’ny toeram-piasana maro ny toe-tsaina samy maka ho azy. Ireo mpiasam-panjakana sasany, ireo mpampianatra any amin’ny sekoly dia maro no tsy mahatsapa ny maha zava-dehibe ny andraikitr’izy ireo. Tsy voahaja ny ora fiasana. Tara lavaSimba loatra i Madagasikara hoy ny Mpitazana avy any ivelany. Misy sahy milaza aza fa « tsy misy fanantenana intsony ».

Inona ary no vahaolana ?

Ilaina maika ny fanarenana ny maha-izy ny Soatoavina Malagasy. Ny olona manontolo ary ny olona rehetra no homen-jo aman-kasina mba ahafahany misitraka tontolo iainana mendrika. Hoy ny Papa Fransoà teny amin’ny Lapam-panjakana eny Iavoloha : “Andriamatoa Filoha, niteny tamim-pirehetam-po tokoa ianao teo, niteny omban’ny fitiavana ny vahoakanao, misaotra anao amin’ny fijoroanao ho vavolombelon’ny olona tia tanindrazana”.

Tsy maintsy atao andrimaso akaiky ny fanabeazana sy ny asa eo anivon’ny fianakaviana araka ny fampianarana tamin’ireo ankizy teny amin’ny Akamasoa. Zava-dehibe ny fifandraisan’ny mpiray tampo sy ny mpiara-belona ary ny zava-boaary. Noho izany mila jerena akaiky ny rafi-pampianarana sy programan’ny fampianarana mba hahatratra izany tanjona izany satria ireo no anisan’ny mandrafitra ny « fanahy maha-olona »,

Ny olona mivoatra no afaka mampivoatra. Mila manam-pahaizana marani-tsaina sy hendry ary modely ny fampivoarana eto Madagasikara ankehitriny. Aoka ho irahina manerana ny nosy ireo mahavita fianarana fa tsy havangongo amin’ny toerana iray na andrenivohitra fotsiny. Ny firaisankina no hahatratrarana ny tanjona iombonana.  Hita taratra hatramin’ireny fandresen’ny ekipam-pirenena malagasy (Barea) tany Ejipta ireny fa olona mahay miray hina ny vahoaka malagasy. Nihamafy orina izany tamin’ity famangian’ny Papa ity.  « Ry Malagasy ô, tandrovy ny maha-izy anao. »

3.      Fiarovana ny tontolom-pinoana kristianina

Anisan’ny mampiavaka ny Malagasy ny manaiky ny hoentanin’ny fisian’Andriamanitra  sy ny fahatahorana azy. « Aza ny lohasaha mangina no jerena fa Andriamanitra ao an-tampon’ny loha ». Andriamanitra, hoy ny Papa Ray Masina, no mahatonga ny malagasy hanana « herim-po » hioitra hatrany, manoloana ireo olana isan-karazany mba hiarovana ny « aina »Izy no manome ilay “fanahy” sy ireo toetra mampiavaka ny maha malagasy azy.

Namolavola an’io finoana io ny ezaka natombok’ireo misionera. Torak’izany koa ny fiaretana ny mafy niainan’ireo Lahika sy Relijiozy teo amin’ny tantara mba hamelona tsy tapaka ny herin’ny Tenin’Andriamanitra. Tonga olontsambatra izy ireny ankehitriny ary mitombo tsy tapaka vokatr’izany ny isan’ny Kristianina malagasy, vita batemy sy vita batisa.

Inona anefa ny zava-misy ankehitriny ?

Mbola maro ireo misalasala tsy miraikim-po tanteraka amin’ny finoana maha-Kristianina. Tsy sahy mirotsaka mandray andraikitra. Misy ny midi-droa, sady kristianina no manompo sampy. Mivadi-belirano amin’ny toky nomena tamin’ny batemy. Ny fahantrana koa anefa manampy trotraka etsy andaniny : maro ireo lehilahy sy vehivavy, tanora, zaza, mijaly ary tena tsy manana n’inona n’inona ! Maro amin’ny Malagasy no miaina toe-javatra sarotra, tsy ampy amin’ny ilaina andavanandro: sakafo, rano, trano fonenana, herinaratra, làlana, fitsaboana, fianarana, fitaovam-pifandraisana…. Maro no mizaka eo an-tsorony ny vesatry ny politika tsy ahitam-boka-tsoa . Raha adika dia hoe : mafy loatra angamba ny adim-mpiainana ka hadino ny mivavaka, hadino ilay Nahary.

Inona ary no hatao hampitombo bebe kokoa ny faharetana amin’ny finoana ?

Adidy masina no takin’ny maha-Kristianina. Aoka isika hahay hifampizara. Hiala amin’ny toe-tsaina mikombona, amin’ny fitiavan-tena feno avonavona fa mba hampandresy ny toe-tsain’ny mpianakavy marina tokoa

Antso avo nataon’ny Papa teny amin’ny Lapam-panjakana teny Iavoloha ny hoe :“tokony halain-tahaka ny fihetsiky ny mpiray tanindrazana aminareo amin’ny fahaizany mifanakalo hevitra, tsy iza fa ny Olontsambatra Victoire Rasoamanarivo… Ny fijoroany ho vavolombelon’ny fitiavany ny tanindrazany sy ny lovam-panahy ao aminy, ny fanampiana an’ireo faraidiny izay famantarana ny finoana an’i Jesoa Kristy no manondro antsika ilay làlana izay iantsoana antsika ihany koa mba halehantsika”.

Ho antsika mpitondra ny Vahoakan’Andriamanitra tsy ankanavaka dia ny Eveka, ny pretra ary ireo olom-boatokana :  mampirisika antsika ny Papa mba ho eo akaikin’ny vahoaka mandrakariva isika, hijoro ho vavolombelona mahatoky ary “tsy hanao ny fiantsoan’Andriamanitra antsika ho tohatra fiakarana ho amin’ny “fiainana tsaratsara kokoa”!  “Fanamby iarahantsika manatanteraka ny ho « Eglizy mivoaka ». Aoka ho sahy mivoaka ianareo,  hitondra ny hazavan’ny Evanjely amin’ireo faritra samihafan’ity Nosy ity. Sambatra ianareo, Eglizy sambatry ny mahantra sy ho an’ny mahantra, satria velona vonton’ny hanitry Tompo izy, faly eo am-pitoriana ny Vaovao Mahafaly amin’ireo izay voailiky ny tany, amin’ireo izay nosafidìn’ Andriamanitra”.

 

HO FEHINY

Ireo rehetra ireo dia lavorary rehefa entintsika ao anatin’ny vavaka sy ny fiderana an’Andriamanitra. Ankasitrahin’Andriamanitra ny vavaka ary manamasina bebe kokoa raha miezaka miaina ny didy roa sosona nomen’i Jesoa isika. Kristianina isika, natao hidera mandrakariva an’ilay mpanome ny soa rehetra. Ao amin’ny vavaka sy ny fiderana no ahatsapantsika ny tena maha izy antsika araka ny voalazan’ny Papa.

Ka eto am-pamaranana dia hamafisinay ny fisaorana ny malagasy rehetra efa natolotry ny Kardinaly teo am-pamaranana iny famangian’ny Papa iny. Ny tsodrano nomeny antsika anie hampitombo tokoa ny fanantenana sy ny fiadanana ao am-pontsika. Manentana antsika ary hifanome tànana miaraka amin’i Masina Maria sy ireo Olomasina ary Olotsambatry ny firenentsika, hiroso amin’ny lalina ary hahay hifanampy hahatonga ity Nosintsika ity tsy ho lany hamamiana eo imason’izao tontolo izao. Hoy izy tamin’ireo tanora teny Soamandrakizay: “Manan-danja sy ilaina avokoa isika rehetra ary tsy misy olona afaka hilaza hoe : Tsy mila anao aho na hoe ianao dia tsy tafiditra amin’ny fandaharam-pitiavana izay nofinofisin’Andriamanitra tamin’ny nahariany antsika”.
Mitso-drano anareo rehetra izahay Evekanareo.

Natao teto Antananarivo

Anio 15 novambra 2019

 

Fetin’i Md Albert le Grand, Eveka, Mpampianatry ny Eglizy.

 

Son Éminence le Cardinal Désiré TSARAHAZANA, Arsevekan’i Toamasina, Filohan’ny Fivondronamben’ny Eveka eto Madagasikara

Son Exc. Marie Fabien Mgr RAHARILAMBONIAINA, Evekan’i  Morondava, Filoha lefitra

Son Exc. Mgr Jean Claude RANDRIANARISOA, Evekan’i Miarinarivo, Sekretera Jeneraly

Son Exc. Mgr Benjamin Marc RAMAROSON, Arsevekan’Antsiranana, Administrateur apostolique d’Ambanja

Son Exc. Mgr Odon Marie Arsène RAZANAKOLONA, Arsevekan’Antananarivo

Son Exc. Mgr Fulgence RABEONY, Arsevekan’i Toliary

Son Exc. Mgr Filgence RABEMAHAFALY, Arsevekan’i Fianarantsoa,

Son Exc. Mgr Georges Varkey PUTHIYAKULANGARA,  Evekan’i Port-Bergé

Son Exc. Mgr Marcellin RANDRIAMAMONJY, Evekan’i Fenoarivo Atsinanana

Son Exc. Mgr Jean de Dieu RAOELISON, Evekan’Ambatondrazaka

Son Exc. Mgr Rosario  VELLA, Evekan’i Moramanga

Son Exc. Mgr Gustavo Bmbin ESPINO, Evekan’i Maintirano, Administrateur Apostolique de Mahajanga

Son Exc. Mgr Philippe,RANAIVOMANANA Evekan’Antsirabe

Son Exc. Mgr Fidelis RAKOTONARIVO, Evekan’Ambositra

Son Exc. Mgr José Alfredo CAIRES DE NOBREGA, Evekan’i  Mananjary,

Son Exc. Mgr Fulgence RAZAKARIVONY, Evekan’Ihosy

Son Exc. Mgr Gaetano DI PIERRO, Evekan’i Farafangana

Son Exc. Mgr Zygmunt ROBASZKIEWICZ, Evekan’i Morombe

Son Exc. Mgr Vincent RAKOTOZAFY, Evekan’i Tolagnaro

Son Exc.Mgr Jean Pascal ANDRIANTSOAVINA, Eveka mpanampin’Antananarivo

Son Exc. Mgr Raymond RAZAKARIVONY, Evêque Emérite de Miarinarivo

Son Exc. Mgr Joseph Donald Léo PELLETIER, Évêque Émérite de Morondava

Son Exc. Mgr Michel MALO,  Evêque Emérite d’Antsiranana

Son Exc. Mgr Armand TOASY, Evêque Emérite de Port-Bergé

Son Exc. Mgr Antoine SCOPELLITI, Evêque Emérite d’Ambatondrazaka

Rév. Père. Jean Claude RAKOTOARISOA, Administrateur diocésain de Tsiroanomandidy